مردی برای تمام فصول

 

دکتر علی شریعتی سال 1312 در روستای مزینان از حوالی شهرستان سبزوار متولد شد. پدرش استاد محمد تقی شریعتی (موسس کانون حقایق اسلامی در مشهد) و مادرش زهرا امینیزنی روستایی بود.

علی شریعتی به سال 1319 در سن هفت سالگی در دبستان ابن‌یمین ثبت‌نام کرد و پس ازاتمام تحصیلات مقدماتی در 16 سالگی سیکل اول دبیرستان (کلاس نهم نظام قدیم) را بهپایان رساند و وارد دانشسرای مقدماتی شد
در سال 1331، اولین بازداشت علیشریعتی و  نخستین رویارویی مستقیم وی با حکومت  اتفاق افتاد. در همین زمان ،وی که در سال آخر دانشسرا بود بهپیشنهاد پدرش شروع به ترجمه کتاب ابوذر (نوشته عبدالحمید جوده السحار) کرد
اواسط سال 1331 تحصیلات علی شریعتی در دانشسرا تمام شد و پس از مدتیشروع به تدریس در مدرسه کاتب‌پور احمدآباد کرد و همزمان به فعالیت‌های سیاسی‌اشادامه داد. کتاب «مکتب واسطه» نیز در همین دوره نوشته شده است.
سال 1334 وپس از تاسیس دانشکده علوم و ادبیات انسانی مشهد وارد آن دانشکده شد. در دانشکدهمسوول انجمن ادبی دانشجویان بود. در همین سال‌ها بود که آثاری از اخوان ثالث مانندکتاب ارغنون (1330) و کتاب زمستان (1335) و آخر شاهنامه (1328) او را سخت تحت تاثیرقرار داد
آشنایی او با پورانشریعت رضوی در دانشکده ادبیات منجر به ازدواج آن دو در سال 1337 شد و پس از چند ماهزندگی مشترک به علت موافقت با بورسیه تحصیلی او در اوایل خرداد ماه 1338 برای ادامهتحصیل به فرانسه رفت
در طول دوران تحصیل در اروپا علاوه بر نهضت آزادیبخشالجزایر با دیگر نهضت‌های ملی آفریقا و آسیا، آشنایی پیدا کرد. او  در سال 1963 با درجه دکتری یونیورسیته فارغ‌التحصیل شد و پس از مدتی همراه خانوادهو سه فرزندش به ایران بازگشت. اما در مرز بازرگان توسط مأموران ساواکدستگیر شد.
پس از پنج سال تحصیل و آموختن و فعالیت سیاسی در اروپا، بازگشتبه فضای راکد و بسته جامعه ایران آن روزگار و آن هم تدریس در دبیرستان ،بسیاررنج‌آور بود. سال بعد، وی پس از قبولی در امتحان به عنوان کارشناس کتب درسی بهتهران منتقل شد و با آقایان برقعی و شهیدباهنر و شهیددکتر بهشتی که از مسوولانبررسی کتب دینی بودند، همکاری کرد. ترجمه کتاب «سلمان پاک» اثر لویی ماسینیون حاصلتلاش او در این دوره است
از سال 1345 به عنوان استادیار رشته تاریخ دردانشکده مشهد استخدام شد. موضوعات اساسی تدریس او را می‌توان به چند بخش تقسیم کرد؛تاریخ ایران، تاریخ و تمدن اسلامی و تاریخ تمدن‌های غیراسلامی
از همانآغاز روش تدریس، برخوردش با مقررات متداول در دانشکده و رفتارش با دانشجویان، او رااز دیگر استادان متمایز کرد. چاپ کتاب اسلام‌شناسی و موفقیت درس‌های دکتر علیشریعتی در دانشکده مشهد و ایراد سخنرانی‌های او در حسینیه ارشاد در تهران موجب شدکه دانشکده‌های دیگر ایران از او تقاضای سخنرانی کنند. این سخنرانی‌ها از نیمه دومسال 1347 آغاز شد
مجموعه این فعالیت‌ها ،مسوولان دانشگاهی را بر آن داشتکه ارتباط او را با دانشجویان قطع کنند و به کلاس‌های وی که در واقع به جلسات سیاسیـ فرهنگی بیشتر شباهت داشت، خاتمه دهند. در پی این کشمکش‌ها و دستور شفاهی ساواک بهدانشگاه مشهد کلاس‌های درس او، از مهرماه 1350 رسماً تعطیل شد.
از اواخرآبان ماه 1351 به خاطر سخنرانی‌های ضد رژیم پهلوی، زندگی مخفی علی شریعتی آغاز شد وپس از چند ماه زندگی مخفی ،در مهرماه سال 1352 خود را به ساواک معرفی کرد. او 18ماه در سلول انفرادی زندانی و در نهایت اواخر اسفند ماه سال 1353 آزاد شد و بدینترتیب مهم‌ترین فصل زندگی اجتماعی و سیاسی وی پایان یافت
در این دوران کهمجبور به خانه‌نشینی بودٰ فرصت یافت تا به فرزندانش توجه بیشتری کند. در سال 1355،با فرستادن پسرش (احسان) به خارج از کشور، فرصت یافت تا مقدمات هجرت خود را فراهمکند و در   26 اردیبهشت سال 1356 از ایران، به مقصد بلژیک خارج و پس از اقامتی سهروزه در بروکسل عازم انگلستان شد و در منزل یکی از بستگان نزدیک همسر خود اقامتگزید. اما پس از گذشت یک ماه و در 29 خرداد همان سال - یعنی حدو د یک سال و هشت ماه قبل از پیروزی انقلاب- به نحو مشکوکی درگذشت . بامشورت استاد محمد‌تقی شریعتی و کمک دوستان و یاران او از جمله شهید دکتر مصطفیچمران و امام موسی صدر در سوریه به خاک سپرده شد.

/ 0 نظر / 25 بازدید