اخلاق حرفه‌ای خبرنگاری

چند نمونه را مرور می کنیم:

بخش خبری 30/20 که رویکرد چالشی و انتقادی دارد، و اقبال خوبی در میان مخاطبین یافته است.

اما این رویکرد بعضا مورد غفلت قرار گرفته و جنبه مچ گیری و آبروریزی به خود می گیرد! به طور مثال:

خبرنگار این بخش خبری در یکی از استانها بر اساس شنیده های خود مبنی بر مسافرت دست جمعی مسئولین استانداری و شهرداری های استان به شهر آنتالیای ترکیه، در مقابل میلیونها بیننده، با دفاتر هر یک از مسئولین تماس گرفته و با ترفند خاصی، بدون اینکه آنها از پخش اظهاراتشان از طریق پربیننده ترین بخش خبری سیما اطلاعی داشته باشند و به پخش آن رضایت دهند، آنها را در موضعی قرار می دهد تا اعتراف کنند که مسئول مربوطه به شهر آنتالیای ترکیه سفر کرده و احیانا چه مبلغی هزینه کرده است! و بدون اثبات ماهیت اتهام، مخاطب را در موضعی قرار می دهد که با شنیدن نام"شهر آنتالیا!" و مبلغ"هزینه سفر!" به راحتی در باره آنها پیش داوری و قضاوت کند!

و اینگونه به حریم خصوصی افراد ورود کرده و چوب حراج به آبروی آنها می زند!

نکته:
اگر فرض را بر صحت شنیده های خبرنگار قرار دهیم و همه افراد، مطابق با بافته های ذهنی وی در انجام این مسافرت مرتکب تخلف شده باشند، این تخلف فرضی در حوزه خصوصی افراد است و حداکثر تکلیف او گزارش این تخلف به مراجع مربوطه است تا با آنها برخورد شود و یا حتی برکنار شوند، اما بر اساس هیچیک از آموزه های دینی و اخلاقی نمی توان آبروی افراد را به راحتی در مقابل دیدگان خلق الله آنهم قبل از اثبات تخلف خدشه دار نمود! و اگر هم رسالت خطیر اطلاع رسانی برای پیشگیری و عبرت آموزی ایجاب کند که چنین خبری منتشر شود، قواعد اخلاقی و حرفه ای حکم می کند که بدون اشاره به شخص خاص ویا جایگاهی که معرف افراد خاصی باشد تکلیف خود را به انجام رساند!

مشابه همین ماجرا می توان به اردوی یکی از باشگاههای پرطرفدار تهران به شهر آنتالیای ترکیه اشاره نمود که آنجا هم بخش خبری 30/20 به قصد مچ گیری به راحتی آبرو و حیثیت افراد باشگاه را بدون اثبات اتهام مورد تاخت و تاز قرار دادند!

آنها، یعنی همان بخش خبری 30/20 دوربین خود را به محل برگزاری بعضی از همایشها اعزام می کنند و چهره افرادی را که به طور ناخودآگاه (احتمالا در وعده ها و ساعات خاصی مثلا بعد از صرف ناهار) درحال چرت زدن هستند را به زعم خود شکار کرده و بدون اطلاع و رضایت افراد مضحکه قرار داده و در مقابل دیدگان میلیونها بیننده آبروی افراد را می ریزند! و آن را به عنوان دلیل ضعف و عیب همایش به مخاطب القا می کنند!

"چرت زدن" در هر مکان وزمانی اغلب واکنشی غیر ارادی است، و اساسا عیب نیست!

پخش این تصاویر مضحک و بی فایده و آبروبر در پر بیننده ترین زمان اخبار هیچ تاثیر مفیدی بر روی مخاطب ندارد، و شاید اختصاص همین زمان به موضوع همان همایش در ابعاد مختلف، آثار مطلوب تری در پی داشته باشد!

"کنترل نامحسوس پلیس"

آنها در جاده ها و اتوبانها کمین کرده و به طور نامحسوس رانندگان متخلف را تعقیب می کنند، و به ناچار تمام تخلفات آنها را اعم از سبقت غیر مجاز، سرعت غیرمجاز، انحراف به چپ و ... را خود نیز مرتکب می شوند، تا سرانجام مچ او را بگیرند!

راننده متخلف انسانی است که مرتکب اشتباه شده و ممکن است با تخلفات خود جان دیگران را نیز به خطر بیندازد، باید متوقف شود، گواهینامه اش احیانا ضبط شود وحتی خودروی او نیز احتمالا باید متوقف شود، اما هیچیک از این الزامات توجیه و مجوزی برای ریختن آبروی او نمی شود، اگرچه آنها سعی می کنند تصویر افراد را از پشت سر تهیه کنند، اما به هر شکل به دلیل پخش واضح صدا، تصویر خودرو و قامتش، ممکن است در محیط اجتماعی خود شامل (خانواده، دوستان، فامیل و...) شناخته شود و حیثیتش به خطر افتد! و دیگر اینکه احتمالا تصاویر، با جلب رضایت اشخاص پخش نمی شود و اگر هم با رضایت آنها باشد، تحقیقا از سر ترس و واهمه است، زیرا اساسا هیچ انسان عاقلی به پخش صحنه های ارتکاب تخلفات خود در انظار عموم رضایت نمی دهد! مامور مربوطه نیز به گونه ای فرد متخلف را استنطاق می کند که وی در موضع عجز قرار می گیرد و برای رهایی از قانون، در مقابل دوربین التماس مامور را می کند و این مغایر با اصل حفظ کرامت انسانهاست!

"دوربین خبرساز"
حتما دیده اید، آنها حواشی رویدادهای ورزشی را به تصویر می کشند.

بعد از شهرآورد بزرگ تهران، جوانکی را به جرم فروش ساندیس در ورزشگاه به قیمت 500 تومان در مقابل دوربین قرار میدهند و او را محاکمه می کنند، چهره او کاملا آشکار است! گزارشگر محترم در کنار ماموران انتظامی او را به جرم گرانفروشی استنطاق می کند، غافل از اینکه او مرتکب اشتباهی شده است که اگر ثابت شود کیفری در پی دارد اما تاوان آن ریختن آبرویش در انظار عموم نیست! حتی به او نمی گویند که پخش تصاویر محاکمه اش باید با جلب رضایت او باشد و در غیر این صورت حق تظلم خواهی برایش محفوظ است!

"دوربین های مخفی"
در سطح شهر کمین می کنند، تا سوژه هایی را شکار کنند که افراد متخلف "خیابانهای یک طرفه را عبور میکنند"" در نقاط توقف ممنوع توقف می کنند""راکبین موتور که از پیاده رو عبور می کنند" و .... آنگاه مچ او را می گیرند و بدون اینکه تصویرش را محو کنند، در مقابل دوربین قرار داده و آنها را بازخواست می کنند، تا بهای تخلف آنها را که فقط کیفر قانونی است، آبروی اشخاص قرار دهند! تا مخاطبین آنها سرگرم شوند!

اینها فقط نمونه هایی از این نوع رفتارهای غیر اخلاقی است که هیچ مرجع نظارتی تا به حال نسبت به این عادت مذموم در رسانه ملی توجه نکرده است!

امام صادق"ع" می فرمایند: خداوند تبارک وتعالی فرموده است: هر کس دوستی از دوستان مرا خوار کند ، در کمین جنگ با من نشسته است. (الکافی،ج2،ص351)

در جای دیگر نیز روایت شده است:
المومن اعظم حرمه من الکعبه حرمت مومن از کعبه بالاتر است (مستدرک1/168)

جامعه ما از معضلات بسیاری در حوزه های مختلف اجتماعی ، فرهنگی، سیاسی و.... رنج می برد که رسانه ملی بهتر است تمام ظرفیتهای خود را معطوف به بیان آنها به شیوه های اخلاقی و ارائه راهکارهای کارآمد برای رفع این معضلات نماید.

/ 0 نظر / 133 بازدید