روزنامه نگار

آموزش روزنامه نگاری و یادداشت های یک روزنامه نگار

 
عناصر خبری
ساعت ٥:٥۸ ‎ب.ظ روز یکشنبه ۳ فروردین ۱۳۸٢  
عناصر خبری
عناصر خبری به خبرنگار می‌آموزند که خبری کامل، جامع و با غنای فراوان تنظیم کند.به عبارت ساده‌تر عناصر خبری به پرسش‌های خواننده مثل اینکه اتفاق موردنظر چگونه رخ داده و چه کسی باعث آن بوده، پاسخ می‌دهند.درادبیات روزنامه‌نگاری عناصر خبری به پنج «W» و یک «H» مشهورنداین عناصرعبارتند از:
1-چه کسی(که)؟ Who
هر زمان خبرنگار خبری را تهیه می‌کند باید عوامل درگیر در حوادثی که در پیدایش و وقوع رویداد نقش داشته‌اند معرفی کند. به عبارت ساده‌تر شما باید توجه داشته باشید که حتماً به خواننده خود بگویید دقیقاً چه کسی (نام، نام‌خانوادگی، شغل، سمت دولتی و ...) باعث بروز رویداد یا آن اتفاق خاص شده است.
2-چه چیزی(چه)؟ What
این عنصر اکثراً به ماهیت رویداد مربوط می‌شود. «چه چیزی» ممکن است یک حادثه رانندگی، ترور یک شخصیت برجسته سیاسی، تصویب یک لایحه جنجال برانگیز در مجلس و... باشد.در حقیقت این عنصروعنصر «چه کسی» از مهم‌ترین عناصر خبری هستند.اغلب روزنامه‌نگاران از عنصر «چه چیزی» که ارتباط تنگاتنگی باارزش‌های خبری «فراوانی» و «دربرگیری» دارد، در ابتدای خبر خود برای جذاب شدن آن استفاده می‌کنند.
3-کجا؟ Where
مطمئناً برای شما به عنوان یک شنونده، اینکه مثلاً انفجار یک بمب پرقدرت درکجا رخ داده مهم خواهد بود. به همین دلیل است که در تنظیم خبر هر رویدادی که دارای وجه مکانی است، بایستی عنصر «کجا» را لحاظ کرد. عنصر «کجا» از آنجا که محل رویداد را مشخص می‌کند دارای اهمیت ویژه‌ای است و اغلب یک ارتباط تنگاتنگ با ارزش خبری «مجاورت» چه مجاورت جغرافیایی و چه مجاورت معنوی دارد.
لازم است توضیح دهم که اگر محل وقوع یک رویداد شناخته شده نباشد حتماً بایستی خبرنگار آن را به شکلی به خواننده بشناساند. برای مثال اگر خبرنگار حدس بزند خواننده او شهر «گرمی» را نمی‌شناسد، باید اطلاعات کامل‌تری درباره این شهر بدهد.
4-چه وقت(کی)؟ When
این اصل کلی در نظام رسانه‌ها پذیرفته شده است که نباید رویدادها را بدون ذکر زمان رخداد آنها نقل کرد. چرا که خواننده خبر باید از زمان وقوع رویداد (گذشته، حال، آینده) اطلاع داشته باشد. ارزش خبری «تازه‌گی و نو بودن» با این عنصر یعنی «چه وقت» مرتبط است. حتماً به یاد داشته باشید اگر رویداد موردنظر شما تازه است حتماً به زمان آن در پاراگراف اول اشاره کنید.
5-6-چرا؟Why و چگونه؟ How
همانطور که از نام این دو عنصر برمی‌آید، این عناصر جنبه‌های تحلیلی و توصیفی رویدادها را تبیین می‌کند. به عبارت ساده‌تر عنصر «چرا» علت، دلیل و یا انگیزه به وجود آوردن رویداد را بیان می‌کند و عنصر «چگونه» نحوه و چگونگی وقوع آن را به خواننده نشان می‌دهد. در بسیاری از موارد خبرنگار چگونگی به وجود آمدن یک رویداد را می‌داند اما از علت یا انگیزه‌ای که در پشت آن پنهان است اطلاع ندارد. باید گفت در همین جاست که دیدگاه‌های شخصی خبرنگار ـ خواسته یا ناخواسته ـ با خبر آمیخته می‌شود.یادتان باشد در اینگونه موارد یک روزنامه‌نگار حرفه‌ای سعی می‌کند جامع‌ترین اطلاعات را در مورد تک‌تک عناصر خبری و از مطمئن‌ترین راه به دست آورد.به این مثال دقت کنید.
ـ در حادثه رانندگی اتوبان همت تمام سرنشینان یک مینی‌بوس کشته شدند.
در این گونه موارد ممکن است یافتن پاسخ به این سؤال که «چرا» تصادف رخ داده است برای روزنامه‌نگار امکان‌پذیر نباشد و بهتر است برای یافتن دلیل از مأمورین راهنمایی و رانندگی و یا کارشناسان نقل قول کرد.
ـ کارشناسان راهنمایی و رانندگی می‌گویند:
بی‌احتیاطی راننده مینی‌بوس جان تمام سرنشینان را گرفت.
رابطه عناصر خبری و ارزش‌های خبری
ارزش‌های خبری به خبرنگار می‌آموزند چگونه از میان رویدادها و اتفاق‌های اطراف خود یکی را جهت خبرشدن انتخاب کند. پس از اینکه یک رویداد برای خبر شدن انتخاب شد نوبت عناصر یا همان ارکان خبر است که کامل شود، یعنی اینکه رویداد به شکل روزنامه‌ای و رسانه‌ای آن تنظیم گردد. همانطور که قبلاً گفتیم برای تنظیم مطلوب یک خبر طوری که خواننده آن سر در گم نشود، شما باید در متن خبر خود به شش سؤال ( چه کسی ـ چه چیزی ـ کجا ـ چه وقت ـ چرا ـ چطور) پاسخ دهید. حتماً می‌دانید بین ارزش‌های خبری هفتگانه و عناصر پنج‌گانه خبری ارتباطی مستقیم وجود دارد .برای مثال ارزش خبری شهرت به طور مستقیم با عنصر چه کسی در ارتباط است.
به عبارت ساده‌تر وقتی شما ارزش خبری مجاورت را برای انتخاب رویداد خود در نظر می‌گیرید در تنظیم خبر این ارزش تبدیل به پاسخ سؤال «کجا» می‌شود و همین طور اگر تازگی برای شما مهم باشد در تنظیم خبر پاسخ سؤال «چه وقت» را داده‌اید
عنصر جذابعنصر مهمی که روزنامه‌نگاران به تشخیص خود از میان عناصر خبری انتخاب می‌کنند و در آغازخبر (یا همان «لید» که در جلسه‌های بعدی آن را خواهید آموخت) می‌آورند تا خواننده تشویق و ترغیب به خواندن خبر شود «عنصر جذاب» نام دارد و یک خبرنگار حرفه‌ای با در نظر داشتن ارزش‌های خبری می‌تواند این عنصر جذاب را تشخیص دهد. برای مثال اگر خبری پیرامون فرد مشهوری مثل رییس‌جمهور باشد بهتر است عنصر چه کسی به عنوان عنصر جذاب در ابتدای خبر بیاید.
لازم است همین جا توضیح دهم که «عنصر جذاب» حتماً و الزاماً مهم‌ترین عنصر خبر نیست بلکه عنصری است که با نظر خبرنگار به عنوان مطلب مورد علاقه اجتماع انتخاب شده است. موضوع دیگر اینکه انتخاب یک عنصر برای شروع خبر، قانونی لازم‌الاجرا نیست بلکه می‌توان در تنظیم خبر از دو یا چند عنصر استفاده کرد