روزنامه نگار

آموزش روزنامه نگاری و یادداشت های یک روزنامه نگار

 
جامعه شناسي تحریفات عاشورا
ساعت ٧:۳٧ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۱۱ بهمن ۱۳۸٤  


منابع و مقاتل واقعه عاشورا کدامند . آیا اساسا امام حسین (ع) همسری به نام شهر بانو داشته است . كداميك از حوادث و وقایعی كه نقالان از عاشورا روایت مي كنند اعتبار بیشتری دارد. دکتر عبدالحميد ضيايي در کتاب جامعه شناسي تحریفات عاشورا تلاش دارد به اين مسائل بپردازد. ياد آور مي شود انتشارت هزاره ققنوس به مناسبت آغاز ماه محرم كتاب جامعه شناسي تحریفات عاشورا را با 20 درصد تخفیف در اختیار علاقه مندان قرار مي دهد .




خلصه اي از مقدمه كتاب

رهيافت‌ تاريخي‌ حادثه‌ عاشورا
پس‌ از وقوع‌ حادثه‌ عاشورا، اين‌ جريان‌، به‌ نحو جدي‌ موضوع‌ بحث‌ متفكران‌ واقع‌ شده‌ ونظريات‌ متنوعي‌ در تحليل‌ آن‌ ارائه‌ گرديده‌ است‌. بررسي‌ و تبيين‌ رويكردهاي‌ متنوع‌ و متعددموجود، فرا و وراي‌ اين‌ مجال‌ و مقال‌ اندك‌ است.
رهيافت‌ تاريخي‌ : بررسي‌ علل‌ و عوامل‌ قومي‌ دخيل‌ در شكل‌گيري‌ واقعه‌ عاشورا، تبيين‌ماهيت‌ رژيم‌ حاكم‌ (بني‌اميه‌) و هويت‌ قبيله‌گرايانه‌ و پدرسالانه‌ (Patrimonialism) آنان‌ وتحليل‌ حادثه‌ عاشورا به‌ مثابه‌ جنبشي‌ تاريخي‌ كه‌ معلول‌ اختلافات‌ قومي‌ و نزاع‌هاي‌ عشيره‌اي‌ ونيز جاهليت‌ اموي‌ بوده‌ است‌، از اهم‌ مسائل‌ و محورهاي‌ رهيافت‌ تاريخي‌ به‌ شمار مي‌رود.متفكراني‌ همچون‌ عباس‌ محمود عقاد5 و سيدجعفر شهيدي‌6، چنين‌ رويكردي‌ به‌ عاشوراداشته‌اند.
در رهيافت‌ تاريخي‌، بنابر علايق‌ و چشم‌اندازهاي‌ فردي‌/ جمعي‌ مي‌توان‌ عاشورا را رويدادي‌خاص‌، انضمامي‌ و منحصر به‌ فرد به‌ حساب‌ آورد، يا آن‌ را مانند نمونه‌هاي‌ غيرمنحصر به‌ فردطبقه‌اي‌ از رويدادها مورد بررسي‌ قرار داد. گر چه‌ به‌ ظاهر چنين‌ مي‌نمايد كه‌ تمامي‌ رويدادهاي‌جهان‌، منحصر به‌ فرد بوده‌ و حتي‌ وقوع‌ يك‌ پديده‌ تكرارشونده‌ (recurrent) مانند طلوع‌خورشيد يا پديده‌اي‌ از نوع‌ رويدادهاي‌ تكرارپذير (repeatable)مثل‌ حل‌ شدن‌ حبه‌ قند درفنجان‌ چاي‌ در مقام‌ ثبوت‌، منحصر به‌ فرد هستند.7
هم‌چنين‌ در اين‌ رهيافت‌، بر ضرورت‌ استفاده‌ از شيوه‌ علمي‌ تأكيد مي‌شود و در خواندن‌متون‌ تاريخي‌ و تحليل‌ و بررسي‌ آن‌، شرايط ديگري‌ از جمله‌ توجه‌ به‌ وضع‌ اجتماعي‌، اقتصادي‌و جغرافيايي‌ الزامي‌ تلقي‌ مي‌شود. به‌ عنوان‌ مثال‌ سيدجعفر شهيدي‌ در كتاب‌ "قيام‌ امام‌ حسين‌"، درتحليل‌ ريشه‌هاي‌ تاريخي‌ حادثه‌ عاشورا، به‌ قدرت‌ سياسي‌ و اقتصادي‌ جامعه‌ آن‌ روز و تركيب‌ساختمان‌ اجتماعي‌ و موقعيت‌ جغرافيايي‌ شبه‌ جزيره‌ عربستان‌ (سه‌ مؤلفه‌ مذكور) مي‌پردازد.
درباره‌ سابقه‌ و پيشينه‌ تبيين‌ تاريخي‌ واقعه‌ عاشورا نيز متون‌ و منابع‌ متعددي‌ در دست‌داريم‌. منابع‌ اوليه‌ پديده‌ تاريخي‌ عاشورا را مي‌توان‌ به‌ پنج‌ منبع‌ منحصر و محدود كرد: مقتل‌الحسين‌ ابومخنف‌ (م‌ 157)، طبقات‌ الكبري‌ ابن‌ سعد (م‌ 230)، انساب‌الاشراف‌ بلاذري‌ (م‌279)، اخبارالطوال‌ دينوري‌ (م‌ 282) و الفتوح‌ ابن‌ اعثم‌ (م‌ 314).
در كنار اين‌ منابع‌ پنجگانه‌ و اوليه‌، منابع‌ مهم‌ ديگري‌ نيز وجود دارد كه‌ ذيلا به‌ بخشي‌ از آن‌اشاره‌ مي‌شود:
تاريخ‌ طبري‌ (م‌ 310)، الارشاد شيخ‌ مفيد (م‌ 413)، مقاتل‌ الطالبين‌ (م‌ 356)، مناقب‌ ابن‌ شهرآشوب‌ (م‌ 588)، مقتل‌ الحسين‌ خوارزمي‌ (م‌ 568)، مقتل‌الحسين‌ امام‌ طبراني‌ (م‌ 360)، تاريخ‌ الخلفا(مؤلف‌ مجهول‌)، البدء والتاريخ‌ مطهرابن‌ طاهر مقدسي‌ (م‌ 355)، اللهوف‌ سيد ابن‌ طاووس‌ (م‌ 646)،كشف‌ الغمه‌ في‌ معرفه‌ الائمه‌ عيسي‌ اربلي‌ (م‌ 692)، مقتل‌ الحسين‌ عبدالرزاق‌ مقرم‌ و... .