روزنامه نگار

آموزش روزنامه نگاری و یادداشت های یک روزنامه نگار

 
مصاحبه
ساعت ۱۱:٥٦ ‎ب.ظ روز سه‌شنبه ٢٦ فروردین ۱۳۸٢  
در مصاحبه مصاحبه‌کننده به صورت مستقیم از عقاید، افکار و … مصاحبه‌شونده اطلاع پیدا می‌کند. در حقیقت مصاحبه یکی از شیوه‌های کسب اطلاعات جدید از مسایل و موضوعات روز می‌باشد. مصاحبه بر مبنای پرسش و پاسخ میان مصاحبه‌کننده و مصاحبه‌شونده شکل می‌گیرد و هدف آن کشف حقیقت از طریق کسب اطلاعات تازه یا تکمیلی درباره موضوع موردنظر از مصاحبه‌شونده و آگهی از عقاید یا شناخت شخصیت و ویژگی‌های اوست. بنابراین تسلط مصاحبه‌گر، به موضوع، میزان شناخت او درباره موضوع موردنظر، توانایی او در طرح سؤال‌های مهم و جذاب در موفقیت یک مصاحبه نقش اساسی دارند.
مصاحبه دست روزنامه‌نگار را برای به دست آوردن اخبار و اطلاعات، باز می‌گذرد، یعنی وقتی ما با یک شخص، قصد مصاحبه داریم می‌توانیم اساسی‌ترین پرسش‌ها را نیز مطرح کرده و پاسخ آن را دریافت کنیم، اما اگر قرار باشد در مورد همان موضوع، گزارش تهیه کنیم، این گزارش صحت و اطمینان چندانی ندارد، چرا که بخشی از ترکیب گزارش، برداشت‌های شخصی خبرنگار است و این همان اعتباری است که مصاحبه دارد و این مسأله نیز ارتباط مستقیم با صداقت، رازداری و اشراف به حرفه روزنامه‌نگاری او دارد که سازنده مصاحبه‌ای زنده و مستند است.

انواع مصاحبه
مصاحبه شفاهی: نوعی مصاحبه است که میان دو نفر یا یک نفر با یک گروه انجام می‌شود و پرسش و پاسخ، رودررو مطرح می‌گردد که می‌توان این نوع مصاحبه را در کنفرانس‌ها و یا جلسات مطبوعاتی ملاحظه کرد.
مصاحبه کتبی: گفت‌وگویی که به صورت مکتوب و یا به صورت پرسشنامه از سوی گفت‌وگوکننده و گفت‌وشنود شونده انجام می‌شود.
مصاحبه گسترده: در صورتی انجام می‌شود که هدف از مصاحبه به دست آوردن نظر و عقیده مصاحبه شونده در مسایل و موضوعات گوناگون است و در طی گفت‌وگو دلایل مطرح شده از سوی مصاحبه‌شونده برای اثبات پاسخ‌های خود مطرح می‌شود.
مصاحبه هدایت‌شده: مصاحبه‌ای است که هدف معینی دارد و پرسش و پاسخ‌ها فقط حول محور موضوع مصاحبه است و فراتر نمی‌رود.
مصاحبه آزاد: نوعی گفت‌وگوست که مصاحبه‌شونده در پاسخ آزاد است و حتی در مواردی پرسش‌ها را نیز خود او طرح می‌کند. این نوع مصاحبه معمولاً با حضور یک کارشناس در یک جمع انجام می شود و پاسخ‌ها گسترده و پرسش‌های بعدی نیز از میان پاسخ‌ها استخراج می‌شود.
مصاحبه بسته و باز: در مصاحبه بسته، پاسخ‌ها از سوی مصاحبه‌شونده فقط در حد «بلی» و «خیر» می‌باشد که از سوی مصاحبه‌کننده کنترل شده است، اما در نوع دوم یعنی مصاحبه باز، پرسش‌ها کلی است و مصاحبه‌شونده پاسخ‌ها را با توضیح و تشریح بیان می‌کند.
مصاحبه خبری: در این مصاحبه، هدف از گفت‌وشنود، به دست آوردن اطلاعات و خبرها از طرف مصاحبه‌شونده است مثلاً گفت‌وگو با حاضرین در یک سانحه آتش‌سوزی یا زلزله.
مصاحبه فوری: مصاحبه‌ای است که درباره یک موضوع روز انجام می‌شود.
مصاحبه تفسیری: هدف، به دست آوردن نظرات و اعتقادات یک نفر درباره خودش یا اشخاص دیگر یا موضوعات مشخصی می‌باشد.
مراحل انجام مصاحبه
الف ـ پیش از مصاحبه
مصاحبه‌کننده پیش از انجام مصاحبه بایستی اطلاعات مختصری درباره موضوع مصاحبه و مصاحبه‌شونده کسب کند تا در هنگام مصاحبه بتواند از این اطلاعات استفاده کند.
مصاحبه‌کننده قبل از انجام مصاحبه بایستی وقت آن را با مصاحبه‌شونده هماهنگ نماید. سؤالاتی را از پیش طراحی کند و کلیه لوازم و امکانات مورد استفاده را مثل دوربین، ضبط، خودکار، کاغذ، باطری و … آماده نماید.
سؤالات باید طوری طراحی شده باشد که موضوع و محتوای سؤال برای مصاحبه‌شونده روشن باشد، چرا که روشن و منظم بودن پرسش‌ها در ترکیب یک مصاحبه بسیار مؤثر است.
ب ـ هنگام مصاحبه
حضور به موقع در هنگام مصاحبه یکی از اصول اولیه انجام یک گفت‌وگوی مطبوعاتی می‌باشد و خبرنگار با این عمل خود به مصاحبه‌شونده احترام می‌گذارد. هنگامی که وارد محل کار مصاحبه‌شونده یا منزل او می‌شوید باید با چشمانی باز تمام گوشه و کنار و حتی نحوه رفتار و طرز بیان پاسخ‌ها را در نظر داشته باشید مصاحبه‌گر علاوه بر ضبط گفت‌وگو بایستی خلاصه‌ای از پاسخ‌ها را نیز یادداشت نماید تا در صورت لزوم با نگاهی به همان یادداشت‌ها بتواند سؤال جدیدی مطرح نماید.
ج ـ پس از مصاحبه
یکی از مهم‌ترین مراحل یک مصاحبه، تنظیم آن است. تنظیم یک مصاحبه هنگامی انجام می‌گیرد که گفت‌وگو به پایان رسیده و خبرنگار در یک محیط آرام به ثبت آنچه دیده و شنیده می‌پردازد. اصولاً تنظیم مصاحبه نباید چندین روز بعد از انجام گفت‌وگو باشد، چرا که احتمال دارد برخی صحنه‌ها از ذهن خبرنگار دور شود لذا حداکثر یک یا دور روزبعد از انجام گفت‌وگو باید آن را تنظیم نمود. در تنظیم مصاحبه باید موارد زیر را در نظر داشت:
1ـ مقدمه‌ای ادبی از محل زندگی مصاحبه‌شونده و یا موضوع مصاحبه ذکر شود.به این ترتیب خواننده نیز درگیر حوادث گفت‌وگو می‌شود.به این متن دقت کنید:
کوه‌های پوشیده از برف کردستان هنوز هم صدای نفس‌های مردی را می‌شنوند که روزگاری به قصد مبارزه با دشمن از شانه‌های آنها بالا می‌رفت. شهید محمود کاوه که بسیاری او را سردار کردستان می‌دانند در هزاران کیلومتر دورتر از سرزمین کوهستانی و پوشیده از برف کردستان و در شهر مقدس مشهد به دنیا آمد و اولین تصاویر زندگی‌اش با گنبد طلایی حرم هشتمین امام شیعیان گره خورد و …
2ـ سؤالات مصاحبه طوری تنظیم شود که ترتیب زمانی موضوع به هم نخورد
3ـ جمله‌بندی کلیه سؤالات مصاحبه می‌تواند عوض شود، چرا که مصاحبه‌کننده خود می‌داند که هدف از طرح سؤالات چه بوده و لذا می‌تواند حتی محتوای سؤال را نیز تغییر دهد.
4ـ در پایان تنظیم مصاحبه باید سعی شود با توجه به متن مصاحبه یک تیتر مناسب برای آن انتخاب شود
به این مصاحبه نگاه کنید به نظر شما در کدام قالب جای دارد
حرف اخر را انتفاضه می زند